Şizofreni Nedir? Nedenleri ve Belirtileri Nelerdir? Tedavisi Nasıldır?


Şizofreni, gerçek ve gerçek dışı olanı ayırt etmeyi, açıkça düşünmeyi, duyguları yönetmeyi, başkalarıyla ilişki kurmayı ve normal şekilde çalışmayı zorlaştıran bir hastalıktır. Kendinizin veya sevdiğiniz kişilerin şizofren olduğundan şüphelenmek çok stresli ve aşırı duygusal bir deneyimdir. Ancak bu, umut olmadığı anlamına gelmiyor. “Şizofreni nedir?” şeklindeki meraklı arayışlara ilk cevap, “başarıyla yönetilebilir” olmasıdır. İlk adım, belirtileri ve semptomları tanımaktır. İkinci adım gecikmeden yardım aramaktır. Doğru bir yardım, tedavi ve destekle, bozukluğun yönetimini öğrenebilir ve tatmin edici bir hayat sürdürebilirsiniz.

İyileşmek için adım adım ne yapabilirsiniz?

  1. Şizofreniyle ilgili gerçeklerle yanlışları birbirinden ayırın.
  2. Şizofreni belirtilerini ve semptomlarını tanıyın.
  3. İntihar duygularını ciddiye alın ve hemen onlar hakkında bir şeyler yapın.
  4. Tedavi seçeneklerinizi anlayın.
  5. Şizofreni yönetimi için kendi kendine yardım seçeneklerinizi keşfedin.
  6. Şizofreninin nedenlerini öğrenin ve teşhisinin nasıl yapıldığını bilin.
  7. Bu konuyu okuyarak daha fazlasını öğrenin.

Şizofreni veya paranoid şizofreni nedir?

Şizofreni, kişinin dünyayı nasıl davrandığını, düşünce ve görme biçimini etkileyen bir beyin bozukluğudur. En sık rastlanan form paranoid şizofreni veya genelde anılan ismiyle paranoyalı şizofrenidir. Paranoyak şizofreni hastalarının gerçeklik algılamaları değişmiştir. Var olmayan şeyleri görebilir, duyabilir, garip veya kafa karıştırıcı şekillerde konuşabilir, başkalarının kendilerine zarar vermeye çalıştıklarına inanabilir veya sürekli olarak izlendiklerini hissedebilirler. Bu, ilişki sorunlarına neden olabilir, banyo yapma, yemek yeme veya ayakta tutma gibi normal günlük aktiviteleri bozabilir ve kontrolsüz aşırı ilaç alma girişimine, alkol ve uyuşturucu suiistimaline neden olabilir. Şizofreni hastalarının çoğu dış dünyadan çekilir, karışıklık ve korku içinde hareket eder ve özellikle psikotik dönemler, depresyon dönemleri sırasında ve tedaviye başladıktan sonraki ilk altı ay içinde intihar girişiminde bulunabilirler.

Şizofreni kronik bir rahatsızlıkken, bozuklukla ilgili birçok korku gerçekliğe dayalı değildir. Şizofreni hastalarının çoğu zamanla daha da kötüleşir. Tedavi seçenekleri her zaman gelişmektedir. Hastanın kendisinin bozukluğu yönetmesine yardımcı olmak için yapabileceği şeyler vardır. Şizofreni çoğu zaman epizodiktir, bu nedenle remisyon dönemleri, gelecekteki bölümlerin uzunluğunu ve sıklığını sınırlandırmak için kendi kendine yardım stratejileri uygulamak için ideal zamanlardır. Doğru destek, ilaç ve terapi ile birlikte şizofreni olan bir çok kişi semptomlarını yönetebilir. Hastalıktan bağımsız olarak çalışabilirler ve hayattan zevk alabilirler.

Şizofreninin Nedenleri Nelerdir?

Şizofreninin nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörler arasındaki karmaşık bir etkileşimden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Genetik nedenler 

Şizofreni ailelerde görülürken, şizofrenlerin yaklaşık% 60’ında bozukluğu olan bir aile üyesi yoktur. Dahası, genetik olarak şizofreniye yatkın olan bireyler hastalığa her zaman sahip değildir, bu da biyolojinin kader olmadığını göstermektedir.

Çevresel nedenler

Araştırmalar, kalıtsal genlerin kişiyi şizofreniye karşı savunmasız bıraktığını ve daha sonra çevresel faktörlerin bu zayıflık üzerine etkide bulunarak bozukluğun tetiklenmesini sağladığını göstermektedir. Giderek artan sayıda araştırma, ya gebelik sırasında ya da gelişmenin sonraki bir aşamasında, önemli bir çevresel faktör olarak strese işaret ediyor. Stres kaynaklı faktörler şunları içerebilir:

  • Viral enfeksiyona doğum öncesi maruz kalma
  • Doğum sırasındaki düşük oksijen seviyeleri (uzun süren doğum veya erken doğumdan)
  • Bebeklik döneminde bir virüse maruz kalma
  • Erken ebeveyn kaybı veya ayrılması
  • Çocukluk çağında fiziksel veya cinsel istismar

Anormal beyin yapısı

Anormal beyin kimyasına ilaveten, şizofrenide beyin yapısındaki anormallikler de rol oynayabilir. Bununla birlikte, şizofreninin, beyindeki herhangi bir bölgedeki herhangi bir sorunun sonucunda ortaya çıkma ihtimalinin düşük olduğu da gerçektir.

Şizofreniyle ilgili yaygın yanlış inanışlar

Efsane: Şizofreni, “bölünmüş bir kişilik” ya da “çoklu kişilik” anlamına gelir.

Gerçek: Çoklu kişilik bozukluğu şizofreni hastalığından çok farklı ve daha az yaygın bir hastalıktır. Şizofreni hastalarının bölünmüş şahsiyetleri yoktur. Daha ziyade gerçeklerden “ayrılmış” olmaktadırlar.

Efsane: Şizofreni nadir bir durumdur.

Gerçek: Şizofreni seyrek değildir; Şizofreninin yaşam boyu gelişme riskinin 100’de 1’in civarında olduğu kabul edilmektedir.

Efsane: Şizofreni hastaları tehlikelidir.

Gerçek: Her ne kadar sanrısal düşünce ve şizofreni halüsinasyonu bazen şiddet davranışına yol açsa da, şizofreni hastalarının çoğu ne şiddete başvururlar ne de başkaları için tehlike oluştururlar.

Efsane: Şizofrenili insanlara yardım edemezsiniz.

Gerçek: Uzun vadeli tedavi gerekebilirken, şizofreninin görünümü umutsuz değildir. Düzgün bir şekilde tedavi edildiğinde, şizofreni hastası olan birçok insan, tatmin edici ve üretken bir yaşam sürebilmektedir.

Şizofreninin erken uyarıcı belirtileri nelerdir?

Bazı insanlarda şizofreni aniden ve herhangi uyarı olmadan ortaya çıkar. Fakat buna rağmen, ince uyarılar görülebilir ve ilk şiddetli dönemden çok daha önce kendini belli edecek belirtiler gösterebilir. Kademeli bir düşüş ile yavaş yavaş ortaya çıkar. Çoğu zaman, arkadaşlarınız veya aile üyeleriniz, bir şeylerin yanlış olduğunu görerek, ne olduğunu tam olarak bilmeden erken fark edebilmektedirler.

Şizofreninin bu erken evresinde, başkalarına ekzantrik, motivasyonsuz, duygusuz ve hapsolmuş görünebilirsiniz. Kendinizi diğer insanlardan uzaklaştırmaya başlayabilir, görünümünüzü ihmal etmeye başlayabilir, garip şeyler söyleyebilir ve hayata genel bir ilgisizlik gösterebilirsiniz. Hobiler ve etkinliklerden vazgeçebilir, iş yerinde veya okulda performansınız bozulabilir.

En sık görülen erken uyarı işaretleri şunlardır:

  1. Depresyon, toplumdan çekilme
  2. Düşmanlık ya da şüphecilik, eleştirilere aşırı tepki
  3. Kişisel hijyenin azalması
  4. Düz, ifadesiz bakışlar
  5. Yersiz ağlamalar, aşırı sevinç gösterileri veya uygun olmayan kahkahalar
  6. Uyuşukluk veya uykusuzluk, unutkanlık, konsantre olamama
  7. Tek ve mantıksız ifadeler; garip sözcükler veya ilginç konuşma yöntemi

Bu uyarı işaretleri yalnızca şizofreniden değil diğer bazı sorunlardan kaynaklanıyor olsa da, endişe yaratırlar. Sıra dışı davranışlar, hayatınızda veya sevdiklerinizin yaşamında sorunlara neden oluyorsa, tıbbi yardım isteyin. Şizofreni veya başka bir akıl hastalığı varsa, erken tedavi almak yardımcı olacaktır.

Şizofreni belirtileri nelerdir?

Şizofreninin karakteristik belirtileri beş farklı şekle sahiptir: sanrılar, halüsinasyon, dağınık konuşma, dağınık davranış ve sözde “negatif” belirtiler. Bununla birlikte, şizofreninin belirtileri hem kalıba hem de ciddiyet derecesine göre kişiden kişiye değişir. Şizofreni olan herkes tüm belirtileri olmayabilir ve şizofreni semptomları zamanla değişebilir.

>Sanrılar

Bir sanrı, doğru olmadığı açık ve net olmasına rağmen, kişinin o düşüncelere sıkı sıkıya bağlı olmasıdır. Hastalıklı kişilerin % 90’ından fazlasında ortaya çıkan sanrılar, şizofrenide son derece yaygındır. Çoğu zaman, bu sanrılar mantıksız, tuhaf düşünceler veya fantezileri içerir. Örneğin:

* Zulüm sanrısı: Çoğunlukla karşıdaki varlık belirsiz olsa da, bir kişinin, bir grubun veya uzaylıların hastayı ele geçirmeyi istediği zannedilir. Tuhaf ve ilginç varsayımlardır.

* Mesaj sanrısı: Aslında anlamlı bir karşılığı olmasa da bir televizyon programının, gazete ilanının, internet sitesinin veya sokaklardaki levhaların hasta için özel bir mesaj taşıdığı izlenimi uyanır.

* İhtişam sanrısı: Hasta Napolyon veya Hz. İsa gibi toplum için önemli bir figür olduğuna inanır. Sahip olmasa da uçabileceğine veya bir sözü kitleleri arkasından sürükleyebileceğine inanır.

* Kontrol sanrısı: Hasta eylemlerinin veya düşüncelerinin, deneysel bir çalışma ürünü olarak önemli istihbarat örgütleri tarafından etkilendiğini zanneder.

>Halüsinasyonlar

Halüsinasyonlar, sadece hastanın zihninde var olan ve gerçekmiş gibi yaşanan duyumlardır. Beş duyu organından herhangi birini etkileyebilirken, şizofrenide özellikle işitsel varsayımlar ön plandadır. Başka sesleri işitme en çok görülen halidir, çoğu zaman ise hastanın kendi iç sesi dışarıdan söyleniyormuş gibi algılanmaktadır.

Şizofreni halüsinasyonları, genellikle sadece hasta tarafından anlamlandırılır. Çoğu zaman sesler tanına birinin sesidir ve genellikle eleştirel, kaba ve küfürlüdür. Ayrıca görsel halüsinasyonlar da nispeten yaygındır. Tüm halüsinasyonlar hasta tek başına kaldığında kötüleşir.

>Düzensiz Konuşmalar

Şizofreni, düşünce tarzını yoğunlaştırıp korumakta güçlük çekmenize, dış dünyada konuşma biçiminizde garipliklere neden olur.

Düzensiz konuşmanın yaygın işaretleri;

Gevşek ilişkiler – Bir konudan başka bir konuya hızlı bir geçiş olur. Bir düşünce ile bir sonraki arasında hiçbir bağlantı yoktur.

Yeni Bilgiler – Sadece sizin için anlam ifade eden kelimeler ve cümleler.

Tekrarlama – Aynı şeyi tekrar tekrar söyleyerek kelimelerin ve ifadelerin tekrarlanması.

Anlamsızlık – Anlamsız kelimeler kullanmak (Ekmeği açtım, kapıyı yedim, kitabı besledim, köpeği okudum vb.)

>Dağınık Davranışlar

Şizofreni, başkalarıyla iletişim kurma, kendinizi ve işinizi önemseme yeteneklerinizi bozarak, hedef odaklı davranmanızı engeller.

Dağınık davranış şekillerine örnekler;

Günlük genel işleyişte bir düşüş

Tahmin edilemeyen veya uygunsuz duygusal tepkiler

Tuhaf görünen ve hiçbir amacı olmayan davranışlar

Engelleme ve dürtü kontrolü eksikliği

>Negatif Belirtiler (Normal davranışın kaybolması)

Şizofreninin sözde “negatif” semptomları, sağlıklı bireylerde görülen normal davranışların yokluğuna işaret eder:

Duygusal ifade eksikliği – Düz bir ses, göz temasının eksikliği ve boş veya sınırlı yüz ifadeleri de dahil olmak üzere anlatılamayan yüz ifadeleri.

İlginin veya coşkunun olmaması – Motivasyon ile ilgili sorunlar, öz bakım eksikliği.

Dünyaya olan ilginin eksikliği – Çevreye açık olmama, toplumsal çekilme.

Konuşma zorlukları ve anormallikleri – Konuşma becerisi yetersizliği, sorulara kısa ve bazen ilişkili olmayan cevaplar, monoton konuşma.

Şizofreninin teşhisi nasıl olur?

Şizofreni tanısı, semptomların diğer tıbbi nedenlerini ortadan kaldırmak için tam bir psikiyatrik değerlendirme, tıbbi öykü, fizik muayene ve laboratuvar testlerine dayanmaktadır.

Şizofreni teşhis kriterleri

En az 30 gün boyunca iki veya daha fazla semptomun varlığı:

  1. Halüsinasyonlar
  2. Sanrılar
  3. Organize olamayan konuşmalar
  4. Deorganize ve katatonik davranışlar
  5. Negatif belirtiler (duygusal yoksunluk, apati ve konuşma yetersizliği)

Diğer tanı kriterleri:

  • İşyerinde veya okulda, diğer insanlarla ilgili ve kendinize iyi bakmakla ilgili çok önemli sorunlar yaşadınız.
  • En az bir ay boyunca aktif semptomlar (halüsinasyonlar, sanrılar, vb.)
  • Belirtilere neden olan başka herhangi bir akıl sağlığı bozukluğu, tıbbi sorun veya maddenin kötüye kullanım sorunu bulunmamaktadır.

Şizofreni tedavisi nasıldır?

Şizofreni tanısı, rahatsız edici olabileceği için sorunu görmezden gelerek bu sorunu ortadan kaldırmak tabi ki mümkün değildir. En kısa sürede deneyimli bir zihinsel sağlık uzmanıyla tedaviye başlanılması iyileşmeniz için çok önemlidir. Aynı zamanda, şizofreni ile ilişkili damgalanma ya da daha iyi olamayacağınız düşüncesine katılmamak önemlidir. Şizofreni tanısı, giderek kötüleşen semptomların ve tekrarlayan hastaneye yatışların ömür boyu süreceği anlamına gelmez. Doğru tedavi ve kendi kendine yardımla, şizofreni hastası olan birçok insan normal işleyişine kavuşabilir ve hatta hiçbir semptom yaşamadan hayatlarına devam edebilirler.

Tedavi türleri

Şizofreni için en etkili tedavi stratejisi ilaç, terapi, yaşam tarzı değişiklikleri ve sosyal desteğin bir kombinasyonunu içerir.

Şizofreni uzun süreli tedavi gerektirir. Şizofreni hastalarının çoğunun, yeni atakları önlemek ve semptom içermemek için daha iyi hissettiğinde bile tedaviye devam etmesi gerekir. Tedavi zamanla değişebilir, bu nedenle belirtileriniz ilerledikçe doktorunuz dozajı düşürebilir veya ilacı değiştirebilir. Şizofreni için verilen ilaçlar halüsinasyonlar, sanrılar, paranoya ve düzensiz düşünme gibi psikotik belirtileri azaltmaya çalışır. Fakat ilaçlar şizofreni için tek tedavi değildir. İlaçlar sosyal çekilme, motivasyon eksikliği ve duygusal ifade yetersizliği gibi belirtileri tedavi etmek için çok daha az yardımcıdır. Doğru ilaç ve dozu bulmak da bir deneme yanılma işlemidir. İlaç, yaşam kaliteniz, düşürse de bu süreçte sabırlı olun ve endişelerinizi doktorunuzla tartışın.

Terapi, baş etme ve yaşam becerilerini geliştirmenize, stres yönetmenize, ilişki sorunlarını çözmenize ve iletişimi geliştirmenize yardımcı olabilir. Grup terapisi sizi benzer bir durumda bulunan diğer kişilere bağlayabilir ve zorlukların üstesinden nasıl gelindiğine dair değerli bir bakış açısı kazandırabilir.

Kendi kendine yardım

İlaç tedavisi ve tedavinin tam anlamıyla uygulanması zaman alabilir; ancak belirtilerin yönetilmesine, kendinizi nasıl hissettiğinize ve kendinize olan saygınızı arttırmaya yardımcı olabilecek şeyler yapabilirsiniz. Kendinize ne kadar çok yardımcı olursanız, hissedecekleriniz daha az ümitsiz ve çaresiz olur.

Şizofreni: Kendi kendine yardım için 7 anahtar

Sosyal destek arayın. Doğru tedaviyi almanıza ve belirtilerinizi kontrol altında tutmanıza yardımcı olan arkadaşlarınız ve aileniz gibi yüz yüze başkalarıyla düzenli olarak bağlantı kurmak, sinir sisteminizi yatıştırmanın ve stresin hafiflemesinin en etkili yoludur. İşinize veya eğitiminize devam ederek sosyal hayata katılın veya mümkün değilse gönüllü olarak bir şizofreni destek grubuna katılın. Ortak çıkarları olan insanlarla vakit geçirmek için bir kulübe de katılabilirsiniz. Bunlar sizi sosyal hayata bağlı tutmanın yanı sıra, kendiniz hakkında iyi hissetmenize yardımcı olabilir.

Stres Yönetimi. Stresin yüksek düzeylerinin, vücudun kortizol hormonu üretimini arttırmasıyla şizofreni ataklarını başlattığı düşünülmektedir. Sosyal olarak aktif olmanın yanı sıra, stres düzeyinizi azaltmak için, meditasyon, yoga veya derin nefes alma gibi gevşeme teknikleri de dahil olmak üzere atabileceğiniz birçok adım vardır.

Düzenli egzersiz yapın. Tüm duygusal ve fiziksel faydaların yanı sıra, egzersiz, şizofreninin belirtilerini azaltmaya, odaklanmanızı ve enerjinizi geliştirmeye ve kendinizi daha sakin hissetmenize yardımcı olabilir. Çoğu günlerde 30 dakikalık etkinlik yapmak veya daha kolay olursa 10 dakikalık üç egzersiz yapmak faydalı olacaktır. Yürürken, koşarken, yüzerken veya dans ederken kollarınızı ve bacaklarınızı birbirine bağlayan ritmik egzersizleri deneyin.

Bol bol uyuyun. İlaç kullanırken, muhtemelen standart 8 saatten daha fazla uykuya ihtiyacınız olacak. Şizofreni hastalarının çoğunda uyku sorunu vardır, ancak düzenli egzersiz yapmak ve kafeinden kaçınmak uyumanıza yardımcı olabilir.

Alkol, uyuşturucu ve nikotin kaçının. Madde bağımlılığı şizofreni tedavisini zorlaştırmakta ve semptomları kötüleştirmektedir. Sigara içmek bile bazı şizofreni ilaçlarının etkinliğine müdahale edebilir. Bir madde bağımlılığı sorununuz varsa, yardım isteyin.

Kan şekeri düzeylerindeki değişikliklerle belirgin belirtileri önlemek için düzenli, besleyici yemekler yiyin. Yağlı balıklardan, balık yağından, cevizlerden ve keten tohumlarından alınan Omega-3 yağ asitleri odaklanmayı geliştirir, yorgunluğu gidermek ve ruh halinizi dengelemek için yardımcı olabilir.

Kaynaklar:

nimh.nih.gov

schizophrenia.ca

bcss.org

livingwithschizophreniauk.org

Yorumlar 1

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  1. Akil oyunlari filmini izleyin. Burayi okuduktan sonra izleyinn. Sizofreniyi bir daha asls unutamazsiniz

Şizofreni Nedir? Nedenleri ve Belirtileri Nelerdir? Tedavisi Nasıldır?

Giriş Yap

Captcha!
Don't have an account?
Kaydol

Şifre sıfırla

Back to
Giriş Yap

Kaydol

Captcha!
Back to
Giriş Yap
İçerik Tipi Seç
Kişilik testi
Kişilik hakkında bir şey ortaya koymayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyenler için cevapların olduğu doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Kararlar verme ya da görüş belirlemek için anket
Hikaye
Gömülü ögeler, görseller ve biçimlendirilmiş metinler
Liste
Klasik listeler
Açık Liste
Açık Liste
Sıralama Listesi
Sıralama Listesi
Video
Youtube, Vimeo, Vine gömülü videolar
Ses
Soundcloud & Mixcloud
Resim
Fotoğraf & GIF