Antisosyal Kişilik Bozukluğu ile Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Eş Tanısı


Antisosyal kişilik Bozukluğu ( ASKB) son iki yüzyıldır ruhsal hastalık kategorisine dâhil edilmiş bir kişilik bozukluğu ve kişiliğin gelişim aşamalarında biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenlerin birbiriyle etkilenmesiyle ortaya çıkan ruhsal bozukluktur. Antisosyal Kişilik Bozukluğu olan bireyler; suç işleme eğilimine sahiptirler, kişi hak ve özgürlüklerine karşı umursamaz tavırlar sergileme gibi davranışlar en bilindik davranışlarıdır. Antisosyal kişilik bozukluğu ( ASKB) tanısı konması için kişilerin 15 yaşından önce ve sonra  davranım bozukluğunun devam etmesi ve bu davranışlarını sürekli hale getirmeleri gerekmektedir. Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişiler sahtekârlık ve tutuklanmaya neden olacak davranışlar sergiler. Bu davranışların yanında yalan söyleme, zevk için veya kişisel çıkarları için başka bireyleri dolandırma, başkalarının hak ve özgürlüklerine müdahalede bulunma, saldırganlık, sinirlilik, kavgalı dövüşlere katılma, devamlı işini değiştirme, sorumluklarını yerine getirememe, kendisinin veya başkalarının  hayatını tehlikeye atmak kurallara uyamama gibi davranış örüntüleri sergilerler.. Dürtü kontrolünde bozukluk ve yaptıkları davranışlardan dolayı üzgün hissetmek ama pişman olmamak ve kendilerini haklı göstermek gibi davranışları da sergilemektedirler.

Antisosyal kişilik bozukluğuna, araştırmalara göre kadınların %1’i yatkınken erkeklerin %3’ü yatkındır. Aynı zamanda erkek çocukların kız çocuklara göre 2-3 kat daha fazla antisosyal davranışlar gösterdiği görülmektedir. Çocuklukta süregelen davranım bozukluğunun yanı sıra ASKB olan kişilerde Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun görüldüğü ve DEHB’e kız çocuklara oranla erkek çocuklarda daha fazla rastlandığı görülmüştür (Tuğlu ve Şahin, 2010).

Yapılan araştırmaya göre ergenlerin bir toplumun %8’ini oluşturması sonucunda işlenen şiddet suçlarının %50’ sinde rol oynadığı görülmüştür. Yetişkinlerde ASKB teşhisinin konması için ısrarlı bir şekilde suça yönelik davranışlarda bulunması zorunlu bir ölçüttür. Cezaevindeki erkek mahkûmların 2/3’ si ile 3/4’ ünün antisosyal kişilik bozukluğuna yatkınlığı mevcuttur (Ak ve Sayar, 2002).

Antisosyal kişilik bozukluğu daha çok sosyo- ekonomik düzeyi düşük olan gruplarda görülmektedir ve düşük eğitimle birlikte devam etmektedir. “ Gizli Asosyallik” ise sosyoekonomik düzeyin yüksek olduğu çevrelerde ve maddi açıdan rahat yaşayan kesimlerde görülür. Bu kişiler kendilerini iyi gizlediklerinden dolayı diğer kesimler tarafından görülmezler (Ak ve Sayar, 2002).

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocukluk döneminde ortaya çıkan; ergenlik ve yetişkinlikte devam eden önemli bir nöropsikiyatrik bozukluktur. Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu çocuklukta 7 yaş öncesinde ortaya çıkmakta ve evde, okulda ciddi sorunlara neden olmakla birlikte çocuğun çevreyle uyumunu ve gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir. DEHB’nun genel özellikleri arasında; sürekli ve kalıcı olarak dikkatlerini sürdürmede sorun, şiddetli hiperaktivite ve impulsivite, dürtüsellikte bozulma (sırasını bekleyememe, kendini tehlikeye atma), dikkatsizlik ve dikkatin kolay dağılması görülmektedir. Bunlarla birlikte davranışsal (oyun alanlarında sıkılma, ödülü bekleyememe), sosyal (çevresindeki kişilerle sorun yaşama), bilişsel (zaman algısında sorun yaşama, zamanla ilgili test ve problem çözememe ) ve duygusal ( duygu durumu düzenleyememe, öfke patlamaları, tepkisellik ve oynaklık) alanlarda problemler ortaya çıkmaktadır ( İyisoy, 2006). DEHB’in çocuk ve ergenlerdeki sıklığı %5 ile %10 arasında seyretmekteyken bu durum yetişkinlikte %4,4 oranında görüldüğü ve belirtilerinin %50-70’nin yetişkinlikte devam ettiği görülmektedir. Aynı zamanda kızlara göre erkek çocuklarda da DEHB daha sık görülmektedir. Yetişkinlerde DEHB tanısının konulması için bu belirtilerin en az ikisinin 7 yaşından önce görülmesi gerekmekte ve hala devam ediyor nitelikte olması gerekmektedir. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan bireylerde kişiler arası ilişkilerde, okul ve iş hayatında, sosyal çevrelerinde çeşitli sorunlar yaşanmaktadır. DEHB olan bireylerde çocukluk çağında davranım bozukluğu görülürken, ergenlikte ve yetişkinlikte alkol, sigara ve madde kötüye kullanımı, yasal sorunlar, düşük benlik saygısı, okul ve iş başarılarında düşüklük, kötü akran ilişkileri ve kişilik bozukları görülmektedir (Özmen ve Özmen, 2012). Bu kişilerde depresyon, anksiyete, bipolar, antisosyal kişilik bozukluğu eş tanı olarak mevcuttur.

ANTİSOSYAL KİŞİLİK BOZUKLUĞU & DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB) BİRLİKTELİĞİ

Davranım bozukluğu, öfke, saldırganlık, yasal sorunlar, suç işleme, kendisini tehlikeye atma, dürtü kontrol bozukluğu, dikkat, sigara- alkol- madde kötüye kullanımı, yürütücü işlevlerde bozukluk, antisosyal davranışlar, ailesel geçiş ve erkek hastaların kadın hastalara göre daha fazla olması ortak özellikleri arasında yer alır.

Yapılan araştırmalara bakıldığında 16-60 yaşları arasındaki DEHB hastalarında %11,3 oranında antisosyal kişilik bozukluğu saptanmıştır. (Sevinç, Şengül, Çakaloz ve Herken, 2010). Ayrıca DEHB tanısı almış erkek çocukların ergenlik ve yetişkinlikte %25 ile %40 oranında antisosyal kişilik bozukluğu veya taşkın davranış bozukluğuna sahip olduğu görülmüştür (Tınaz, 2004). Torun ve arkadaşlarına (2009) göre çocuklardaki DEHB ile birlikte davranım bozukluğunun çocukluklarında ve yetişkinlik zamanlarında antisosyal kişilik bozukluğu ve madde kötüye kullanım riski artmaktadır.

Daha önceki aile ile ilgili yapılan araştırmalara göre antisosyal kişilik bozukluğu, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, davranım bozukluğu, alkol-madde kullanımı ve majör depresyon, DEHB ilişkili psikiyatrik bozuklukların kuşaktan kuşağa geçiş olarak devam ettiği bulunmuştur ( İyisoy, 2006).

Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişilerde zamanla dikkat bozukluğu gözlemlenmiştir. Bu kişiler periferik ve ikincil uyanlara karşı dikkatlerini sürdürmekte zorluk yaşıyorlar ve ceza unsuru söz konusu olduğunda durumlara karşı dikkatlerini yönlendirmede sorun yaşıyorlar (Baskak ve ark. , 2012).

Tuğlu ve Şahin’ in (2010) araştırmalarına göre DEHB hastalarının çocuklukta ve yetişkinlikteki gözlem çalışmalarına göre yaş ilerledikçe antisosyal davranışlarının arttığı görülmüştür. Bu hastalarda Antisosyal kişilik bozukluğu %10 ile %23 oranında bulunmuştur. Aynı çalışmada DEHB olan deney grubuyla kontrol grubu karşılaştırıldığında kontrol grubu antisosyal kişilik bozukluğu %2-2,5 iken DEHB olan hastaların grubunda bu oran %18-23 arasında bulmuştur.

Kaynakça

İyisoy, M.S. (2006). Antisosyal kişilik Bozukluğu Olan Bireylerde Dikkat Eksikliği
Hiperaktivite Bozukluğu Eştanısı ve Yürütücü İşlevlerle İlişkisi. Gülhane Askeri Tıp Akademisi Haydarpaşa Eğitim Hastanesi, İstanbul

Sevinç, E., Şengül, C., Çakaloz, B. ve Herken, H. (2010). Psikiyatri Polikliniğinde
Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanısı Konan Hastalarda Eştanı. Nöropsikiyatri Arşivi, 47, 139-143.

Tuğlu, C. ve Şahin, Ö. Ö. (2010). Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu: Nörobiyoloji, Tanı Sorunları ve Klinik Özellikler. Psikiyatride GüncelYaklaşımlar, 2 (1), 75-116.

Özmen, S.K. ve Özmen, A. (2012). Yetişkinlerde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun Demografik Değişkenlere, Öfke ve Öfke İfade Tarzına Göre İncelenmesi.

Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2012 16 (2): 45-67

Torun, N. Y., Özşahin, A. ve Sütçügil, L. (2009). Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’ nun Yetişkinlikteki Yansımaları. Klinik Psikiyatri, 12, 43-50.

Sayar, K., Ak, İ. (2002). Antisosyal Kiflilik Bozukluğu’ nda Sosyobiyolojik Etkenler. Klinik Psikofarmokoloji Bülteni, 12:155-158
Baskak, B., Özgüven, D., Özel, E.T., Erkan. D., Koç, E. ve Gedik, G. (2012). Antisosyal Bireylerde Sağ Yarı Uzaya İlişkin Görsel Dikkat Bozukluğuyla Öfkenin İlişkisi. Türk Psikiyatri Dergisi, 23

Tınaz, D.(2004). Ergen ve Yetişkinlerde ADHD- Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite bozukluğu. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, (1). 195-206

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Antisosyal Kişilik Bozukluğu ile Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Eş Tanısı

Giriş Yap

Captcha!
Don't have an account?
Kaydol

Şifre sıfırla

Back to
Giriş Yap

Kaydol

Captcha!
Back to
Giriş Yap
İçerik Tipi Seç
Kişilik testi
Kişilik hakkında bir şey ortaya koymayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyenler için cevapların olduğu doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Kararlar verme ya da görüş belirlemek için anket
Hikaye
Gömülü ögeler, görseller ve biçimlendirilmiş metinler
Liste
Klasik listeler
Açık Liste
Açık Liste
Sıralama Listesi
Sıralama Listesi
Video
Youtube, Vimeo, Vine gömülü videolar
Ses
Soundcloud & Mixcloud
Resim
Fotoğraf & GIF