Dil Sürçmesi Üzerine


Günlük hayatta zaman zaman çok iyi bildiğimiz bir ismi unuttuğumuz ya da yanlış hatırladığımız olur. Genellikle bu durumun çok da üstünde durmayız. Yaptığımız dil sürçmelerinin neden kaynaklanmış olabileceğine pek dikkat etmeyiz. Fakat konuşma sırasında yapılan sürçmeler bugüne kadar birçok bilim insanının ilgisini çekmiştir. Dil, karmaşık bir yapıya sahip olduğu ve zihinsel, ruhsal, fizyolojik ve kültürel öğelerle biçimlendirildiği için dil sürçmelerinin bilinçdışı ile ilişkili olduğu öne sürülebilir. Dil sürçmelerinin ardında yatan yalnızca fizyolojik sebepler değil, aynı zamanda psikolojik nedenler de birçok bilim insanın odak noktalarından biri olmuştur.

Dil sürçmesine Sigmund Freud’un psikanalitik anlayışıyla baktığımız zaman ilgi çekici açıklamalar keşfetmek mümkün. Psikanalitik yaklaşım; dil sürçmesi, unutmalar, hatalar ve buna benzer davranışları bilinçaltındaki isteklerin ifadesi olarak kabul eder. Bu bağlamda dil sürçmesini Freud; normal bireylerde de gözlemlenebilen, patolojik koşullarda ortaya çıkan “parafazi” olarak adlandırılan durumun ilk evrelerinin bir türevi olarak tanımlar. Freud’a göre, toplum tarafından hoş karşılanmayan cinsiyet ve saldırganlık duyguları bilinçaltına itilir; çünkü bu tür düşünce ve istekleri sürekli bilinçte tutmak bireyde gerginlik ve rahatsızlık yaratır. Buna bağlı olarak Freud, isimlerin unutulmasının veya yanlış hatırlanmasının hoş olmayan anıların veya düşüncelerin baskı altına alınmasından kaynaklandığını öne sürer. Örnek olarak Günlük Yaşamın Psikopatolojisi’nde bir vakasından bahseder: Sert geçen bir toplantının ardından bir konuşmacı şöyle bir öneride bulunmak ister, “Artık gündemimizdeki dördüncü maddeye geçelim.” Fakat toplantının yol açtığı gerilime bağlı olarak konuşmacı, “geçelim” (schreiten) sözcüğünü kullanması gerekirken “dövüşelim” (streiten) der. Yapılan bu dil sürçmesi toplantıda konuşan kişinin ortamdaki gerginlikten olumsuz etkilendiğini gösterir. Negatif duyguların bastırılmaya çalışılması ses benzerliği olan iki kelimenin (schreiten-streiten) karıştırılmasına neden olmuştur.

Bu veriden yola çıkıp psikanalitik görüşe dayanarak, yaptığımız dil sürçmelerinin gün içinde yaşadığımız olaylarla paralellik gösterdiği söylenebilir. Freud, günlük yaşam içinde gelişen bu anlık dil sürçmelerinin çeşitli bilinçdışı etkenlerden kaynaklanmış olabileceğinin altını çizer. Bu bakış açısıyla dil sürçmesi ele alındığında, asıl söylenmek istenen yerine yanlış söylenen kelimenin sebebi, rahatsızlığın bilinç düzeyine çıkarılmasıyla anlaşılabilir. Freud’a göre bu çözüm süreci ise psikanaliz ile mümkündür.

İdil Alaftar

Bilkent Üniversitesi Psikoloji Bölümü 3. Sınıf

KAYNAKÇA
Cüceloğlu, D. (2000). İnsan ve Davranışı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Freud, S. (2014). Günlük Yaşamın Psikopatolojisi. Ankara: Tutku Yayınevi.

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Dil Sürçmesi Üzerine

Giriş Yap

Captcha!
Don't have an account?
Kaydol

Şifre sıfırla

Back to
Giriş Yap

Kaydol

Captcha!
Back to
Giriş Yap
İçerik Tipi Seç
Kişilik testi
Kişilik hakkında bir şey ortaya koymayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyenler için cevapların olduğu doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Kararlar verme ya da görüş belirlemek için anket
Hikaye
Gömülü ögeler, görseller ve biçimlendirilmiş metinler
Liste
Klasik listeler
Açık Liste
Açık Liste
Sıralama Listesi
Sıralama Listesi
Video
Youtube, Vimeo, Vine gömülü videolar
Ses
Soundcloud & Mixcloud
Resim
Fotoğraf & GIF