Otizm (Otizm Spektrum Bozukluğu) Nedir?


Çağımızın yaygın bozukluklarından biri olan otizm, erken fark edildiğinde kontrol edilmesi daha kolay olan bir durumdur. Çocuğunuza tanı konulduğunda hemen önlem alıp müdahale etmek, otizm ve diğer gelişimsel sorunların belirtilerinin kontrol edilmesi konusunda oldukça faydalıdır.

Bebeğiniz, yürümeye başlayan çocuğunuz veya daha büyük çocuğunuzda otizmden şüpheleniyorsanız; otizm bozukluğunu hemen araştırın ve neler yapabileceğiniz, nerden yardım alabileceğiniz hakkında adımınızı geciktirmeden atın. Bu amaçla araştıracağınız ilk başlık “Otizm nedir?” olmalıdır.

Otizm Nedir?

Otizm bir spektrum bozukluğudur, yani insanları etkileme biçiminde geniş bir değişim derecesi vardır. Otizm spektrumundaki her çocuğun kendine özgü yetenekleri, semptomları ve zorlukları vardır. Farklı otizm spektrum bozukluklarını öğrenmek, kendi çocuğunuzu daha iyi anlamanıza yardımcı olur, tüm farklı otistik terimlerin neyi kastettiğini bilmek, tanımanıza ve anlamanıza yardımcı olur. Çocuğunuza yardımcı olan doktorlar, öğretmenler ve terapistlerle iletişim kurmanızı kolaylaştırır.

Otizmli çocuğu anlamak

Otizm tek bir bozukluk değil, tüm belirtilerin ortak bir birleşimi olan geniş bir spektrumdur. Otizmli her bireyin, bir dereceye kadar sosyal etkileşim, empati, iletişim ve esnek davranış ile ilgili sorunları vardır. Fakat özürlülük seviyesi ve semptomların kombinasyonu insandan insana muazzam ölçüde değişir. Aynı teşhise sahip iki çocuk, davranışları ve yetenekleri açısından çok farklı görünebilir.

Otizmli bir çocuğun ebeveyni iseniz, yüksek işlevli otizm, atipik otizm, otizm spektrum bozukluğu ve yaygın gelişimsel bozukluk gibi birçok farklı terimi duyabilirsiniz. Bu terimler yalnızca çok fazla olduğu için değil, doktorlar, terapistler ve diğer ebeveynler farklı şekillerde kullanabildikleri için kafa karıştırıcı olabilir. Ancak doktorlar, öğretmenler ve diğer uzmanlar ne olursa olsun, bu duruma genel olarak otizm bozukluğu derler. Çocuğunuz için gerçekten önemli olan bozukluğun ismi değil onun özgün ihtiyaçlarıdır. Tanı etiketi, çocuğunuzun hangi zorluklarla karşılaşacağını tam olarak söyleyemez. Sorun bulmaya odaklanmak yerine, çocuğunuzun ihtiyaçlarını karşılayan tedaviyi bulmak, yapabileceğiniz en yararlı şeydir. Çocuğunuzun otizm hastalığı belirtilerini gördüğünüzde yardım almaya başlamak için bir teşhise ihtiyacınız yok.

Otizmde ismin ne önemi var?

Otizm ile ilgili çeşitli rahatsızlıkların adları hakkında bir karışıklık var. Bazı uzmanlar otizm spektrumundaki koşullar arasındaki bazen ufak farklılıkları gidermekten kaçınmak için “otizm” den bahsetmektedir. 2013 yılına kadar beş farklı “otizm spektrum bozukluğu” vardı. Bu beş çocuk arasındaki farklar, ebeveynlerin çocuğunu etkilediği koşulların hangisini -yani- varsa- bulmaya çalışmak için anlaşılması zordu. Amerikan Psikiyatri Birliği, yaygın gelişimsel bozuklukları Zihinsel Bozuklukların Teşhis ve İstatistik El Kitabı diye bilinen tanısal kitabının son baskısında “Otizm Spektrum Bozukluğu” olarak adlandırılan tek bir tanı sınıflandırmasında birleştirerek konuyu basitleştirmeye çalıştı. Birçok kişi, sınıflandırma sisteminde değişiklik yapılmadan önce teşhis edildiğinden ve birçok uzman hala 2013 öncesi etiketlerini kullandığından bu karmaşa devam etmektedir. Açıkça anlaşılacağı üzere, aşağıdaki koşulların hepsinin “Otizm Spektrum Bozukluğu” (OSB) şemsiyesi altında sınıflandırıldığını vurguluyoruz.

2013 öncesi sınıflandırma sisteminde otizmin en yaygın üç formu şunlar idi:

  • Otistik Bozukluk veya klasik otizm,
  • Asperger Sendromu,
  • Yaygın Gelişimsel Bozukluk.

Bu üç bozukluk aynı semptomların çoğunu paylaşır, ancak ciddiyetleri ve etkileri açısından farklılık gösterirler. Otistik bozukluk en şiddetlisi idi. Bazen yüksek işlevli otizm olarak adlandırılan Asperger Sendromu ve PDD-NOS veya atipik otizm daha az ciddi değişkenlere sahipti. Çocuklukta parçalanma bozukluğu ve Rett Sendromu da yaygın gelişimsel bozukluklar arasındaydı. Her ikisi de çok nadir görülen genetik hastalıklardan dolayı, genellikle otizm spektrumuna ait olmayan ayrı tıbbi koşullar olarak düşünülür.

İnsanların sınıflandırılmasındaki tutarsızlıklardan dolayı büyük oranda, yukarıda adı geçen otizmin tümü “Otizm Spektrum Bozukluğu” olarak adlandırılmaktadır. Tek bir etiket, odağı çocuğunuzun otizm spektrumuna düştüğü yerden uzaklaştırmaktadır. Çocuğunuz gelişimsel olarak gecikmişse veya başka otizm benzeri davranışlar sergiliyorsa, otizm testinde uzmanlaşmış bir tıp uzmanını veya klinik psikologu kapsamlı bir değerlendirme için ziyaret etmeniz gerekecektir. Doktorunuz çocuğunuzun Otizm Spektrum Bozukluğu olup olmadığını ve ne kadar şiddetli bir şekilde etkilendiğini anlamanıza yardımcı olabilir.

Çocuğunuzun birkaç otistik benzeri belirtiye sahip olması nedeniyle bunun Otistik Spektrum Bozukluğuna sahip olduğu anlamına gelmediğini unutmayın. Otizm Spektrum Bozukluğu, bir kişinin iletişim kurma, ilişki kurma, keşfetme, oyun oynamayı ve öğrenmeyi bozan çoklu semptomların varlığına dayanarak teşhis edilir. (Not: Zihinsel sağlık uzmanları tarafından kullanılan kitabın en son sürümü olan DSM-5’de, sosyal etkileşimdeki ve iletişimdeki sorunlar bir arada toplanıyor Ebeveynlerin belirtileri hızla tanımlamasını kolaylaştırmak için toplumsal becerilerle ilgili sorunları konuşma problemlerinden ayrı olarak sunuyor).

Otizmde toplumsal davranış ve toplumsal anlayış

Otizm spektrumu bozukluğu olan çocuklar için temel sosyal etkileşim zor olabilir. Belirtiler aşağıdakileri içerebilir:

  • Sıra dışı veya uygunsuz vücut dili, jestler ve yüz ifadeleri (Örneğin göz temasından kaçınma veya onun söylediği ile eşleşmeyen yüz ifadelerini kullanma).
  • Başkalarının ilgi göstermediği alanlara ilgi duymak (örneğin, bir çizim göstermek, bir kuşu işaret etmek)
  • Başkalarına yaklaşma veya sosyal etkileşimde bulunma olasılığının düşük olması; kendini uzak tutmak, yalnız olmayı yeğlemek
  • Başkalarının duygularını, tepkilerini ve sözsüz ipuçlarını anlama güçlüğü
  • Kendisine dokunulduğunda direnç gösterme
  • Aynı yaştaki çocuklarla arkadaşlık kurmada başarısızlık
Otizmde konuşma ve dil

Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip birçok çocuk konuşma ve anlama ile mücadele eder. Belirtiler aşağıdakileri içerebilir:

  • Konuşmayı öğrenmede gecikme (iki yaşından sonra) veya hiç konuşmama
  • Anormal bir ses tonu ya da garip bir ritm ile konuşma
  • İletişimsel amaç olmadan defalarca tekrar eden kelimeler veya cümleler
  • Bir konuşma başlatmak veya devam ettirmek konusunda sorun yaşama
  • İhtiyaçları veya arzuları iletmekte zorluk çekme
  • Basit ifadeleri veya soruları anlamama
  • Birçok kelimenin telaffuzundaki anlamı, ironiyi ve alaycılığı kaçırma, mizah eksikliği
Otizmde kısıtlı davranış ve oyun

Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklar genellikle davranışları, faaliyetleri ve menfaatleri konusunda sınırlı, katı ve hatta takıntılı davranırlar. Belirtiler aşağıdakileri içerebilir:

  • Tekrarlayan vücut hareketleri (el sarkması, sallama); sürekli hareket
  • Alışılmadık nesnelere karşı takıntılı tutunma (lastik bantlar, anahtarlar, ışık anahtarları)
  • Bazen sayılar veya semboller içeren (harita, plaka, spor istatistikleri) dar bir konuyla meşgul olma
  • Benzerlik, düzen ve rutinlere ihtiyaç duyma (ör. Oyuncakları sıralamak, katı bir çizelgeyi izlemek), rutinlerdeki değişiklikler yüzünden üzülür
  • Acımasızlık, anormal duruş veya garip davranışlar
  • Esnek nesneler, hareketli parçalar veya oyuncak parçaları kendisinde hayranlık uyandırabilir (örneğin, bütün arabayla oynamak yerine tekerlekleri bir yarış arabasında döndürmek)
  • Duyusal girdiye karşı aşırı veya hiç tepki verme (örn. Belirli ses veya dokulara kötü tepki verir, sıcaklık veya ağrıya kayıtsız görünür)

Otizm bozukluğu olan çocuklar nasıl oynarlar?

Otizmli çocuklar diğer çocuklardan daha az spontan olma eğilimindedir. Tipik meraklı, küçük bir çocuğun ilgisini çeken şeylere dikkat etmesinin aksine, OSB’li çocuklar genellikle çevrelerinde olanlara ilgisiz veya olanlardan habersiz gözükmektedir. Ayrıca, oynama biçiminde farklılıklar gösterirler. Fonksiyonel oyunlarla, oyuncak aletleri veya mutfak seti gibi temel kullanımı olan oyuncakları kullanırken sorun yaşayabilirler. Genellikle “kararsız” davranırlar, grup oyunlarına katılmaz, başkalarını taklit ederler, işbirliği yaparlar ya da oyuncaklarını yaratıcı yollarla kullanmazlar.

Otizm Belirtileri Nelerdir?

Otizmin resmi tanı ölçütlerinin bir parçası olmamasına rağmen, otizm bozukluğu olan çocuklar sıklıkla aşağıdaki sorunlardan bir veya daha fazlasına maruz kalırlar:

  • Otizmde Duyusal Sorunlar: Otizm spektrum bozukluğu olan birçok çocuk, duyusal uyaranlara karşı aşırı tepki vermez veya aşırı tepki gösterir. Bazen sağır numarası yapıp, onlarla konuşan insanları görmezden gelebilirler. Bununla birlikte, diğer zamanlarda en yumuşak seslerden bile rahatsız olabilirler. Zil sesli telefon gibi ani sesler rahatsız edici olabilir; kulaklarını örterek ve rahatsız edici sesi bastırmak için tekrar eden sesler çıkararak yanıt verebilirler. Otizmli çocuklar aynı zamanda dokunma ve dokuya duyarlı olma eğilimindedir. Belli kumaşların sırtlarındaki dokunuşuna veya cildi tarafından hissedilmesine karşı gelebilirler.
  • Duygusal zorluklar: Otizm bozukluğu olan çocuklar duygularını düzenlemede veya bunları uygun bir şekilde ifade etmede zorluk çekebilirler. Örneğin, çocuğunuz belirgin bir sebep olmadan bağırmaya, ağlamaya ya da gülmeye başlayabilir. Stresli olduğunda, yıkıcı ya da agresif davranışlar sergileyebilir (bir şeyleri kırmak, başkalarına çarpmak veya kendisine zarar vermek). Birçok uzman, OSB’li çocukların hareketli araçlar ya da yükseklikler gibi gerçek tehlikelere karşı tepkisiz olabileceğini, ancak doldurulmuş bir hayvan gibi zararsız nesnelere karşı dehşete düştüğünü belirtiyor.
  • Düzensiz bilişsel yetenekler: OSB tüm zeka düzeylerinde ortaya çıkabilir. Bununla birlikte, zeka seviyesi normal olan çocuklar bile genellikle eşsiz bilişsel becerilere sahiptirler. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, sözel beceriler, sözsüz becerilerden zayıf olma eğilimindedir. Ek olarak, otizm bozukluğu olan çocuklar tipik olarak anıları veya görsel becerileri içeren görevlerde iyi performans gösterirken, sembolik veya soyut düşünmeyi içeren görevlerde daha başarısız olurlar.

Otizm spektrum bozukluğunda “dahi” beceriler

Otizm spektrum bozukluğu olan kişilerin yaklaşık% 10’u Rain Man adlı filminde Dustin Hoffman’ın canlandırdığı karakter gibi özel “dahi” becerilere sahiptir. En yaygın dahi becerileri, matematiksel hesaplamalar, takvim, sanatsal ve müzikal yetenekler ve güçlü bellek içerir. Örneğin, otistik bir dahi kafasında çok sayıda numara çarpabilir, bir kere dinledikten sonra bir piyano konçertosu çalabilir veya karmaşık haritaları çabucak ezberleyebilir.

Otizm bozukluğu tanısı nasıl konulur?

Otizm tanısına giden yol zor ve zaman alıcı olabilir. Aslında, resmi bir tanı konmadan önce otizmin ilk semptomlarının fark edilmesinden sonra genellikle iki ile üç yıl geçer. Bunun nedeni, büyük oranda çocuğun etiketlenmesi veya hatalı teşhisi konusundaki endişelerdir. Bununla birlikte, eğer doktor bir ebeveynin endişelerini ciddiye almazsa ya da gelişimsel bozukluklar konusunda uzmanlaşmış sağlık profesyonellerine yönlendirilmezse otizm tanısı da ertelenebilir.

Çocuğunuzun otizm hastalığından endişe ediyorsanız, bir klinik teşhis koymanız önemlidir. Ancak çocuğunuzun tedavi altına alınması için bu teşhisi beklemeyin. Okul öncesi dönemde erken müdahale, çocuğunuzun gelişimsel gecikmelerinin üstesinden gelme şansını artıracaktır. Tedavi seçeneklerine bakın ve kesin bir teşhisi beklemeniz durumunda endişelenmeyin. Çocuğunuzun sorununa potansiyel bir etiket koymak, belirtilerin tedavisinden çok daha az önemlidir.

Otizm Bozukluğunun Teşhisi

Çocuğunuzun otistik bozukluğu veya başka bir gelişimsel durumu olup olmadığını belirlemek için klinik psikologlar çocuğunuzun başkalarıyla etkileşim kurma, iletişim kurma ve davranma şekillerine dikkatle bakar. Tanı, ortaya çıkan davranış kalıplarına dayanır.

Çocuğunuzun otizm bozukluğu ve gelişimsel tarama riskini taşıdığından endişeleniyorsanız, aile doktorunuz veya çocuk doktorunuzdan sizi kapsamlı bir değerlendirme için derhal bir otizm uzmanına veya klinik psikologa yönlendirmesini istersiniz. Otizm bozukluğu tanısı karmaşık olduğu için, bu uzmanlık alanı içerisinde yeterli eğitim ve tecrübeye sahip uzmanlarla buluşmanız önemlidir.

Çocuğunuzun teşhisinde yer alan uzman ekibin şunlar olabilir:

  • Çocuk psikologları
  • Çocuk psikiyatrları
  • Konuşma patologları
  • Gelişimsel pediyatristler
  • Pediatrik nörologlar
  • Odyologlar
  • Fizyoterapistler
  • Özel eğitim öğretmenleri

Otizm Spektrum Bozukluğunun teşhisi kısa bir süreç değildir. Kesinlikle tanı koyabilen tek bir tıbbi test yoktur; Bunun yerine, çocuğunuzun sorununu doğru bir şekilde belirlemek için birden fazla değerlendirme ve otizm testi gerekebilir.

Otizm Tedavisi Nasıl Olur?

Otizm tedavisinden önce aşağıdaki teşhis yöntemlerinin kullanılması gerekmektedir:

  • Ebeveyn görüşmesi: Teşhis değerlendirmesinin ilk aşamasında, çocuğunuzun tıbbi, gelişimsel ve davranışsal geçmişi hakkında doktorunuza arka plan bilgisi vereceksiniz. Bir günlük tutuyorsanız veya sizi ilgilendiren herhangi bir şey hakkında notlar alıyorsanız, bu bilgileri paylaşın. Doktor ayrıca ailenin tıbbi ve zihinsel sağlık geçmişi hakkında bilgi sahibi olmak isteyecektir.
  • Tıbbi muayene: Tıbbi değerlendirme genel bir fiziksel, nörolojik muayene, laboratuar testleri ve genetik testleri içerir. Çocuğunuzun gelişimsel sorunlarının sebebini belirlemek ve birlikte var olan şartları belirlemek için bu tam taramadan geçecektir.
  • İşitme testi: İşitme problemleri sosyal ve dil gecikmelerine neden olabileceğinden, Otizm Bozukluğu teşhisi konmadan önce işitme probleminin olup olmadığını öğrenmek gerekir. Çocuğunuzun işitme engelliğinin test edildiği yerde sesli bir odyolojik değerlendirmenin yanı sıra bazen otizmle birlikte görülen diğer işitme konularına ya da ses hassasiyetlerine tabi tutulması da olasıdır
  • Gözlem: Gelişim uzmanları, Otizm Bozukluğu ile bağlantılı alışılmadık davranışları görebilmek için çocuğunuzu çeşitli ortamlarda gözlemleyecektir. Çocuğunuzu oynarken ya da başkalarıyla etkileşim halindeyken izleyebilirler.
  • Kurşun taraması: Kurşun zehirlenmesi, otizme benzer semptomlara neden olabileceğinden, gelişimsel gecikmelere sahip tüm çocukların kurşun zehirlenmesi açısından taranmasını önemlidir
    Çocuğunuzun ve semptomların şiddetine bağlı olarak teşhis; konuşma, sosyal, duyusal işleme ve motor beceriler testini de içerebilir. Bu testler, sadece otizmi teşhis etmede değil, aynı zamanda çocuğunuzun ne tür bir tedaviye ihtiyacı olduğunu belirlemek için de yararlı olabilir:
  • Konuşma ve dil değerlendirmes: Bir konuşma patologu çocuğunuzun konuşma ve iletişim yeteneklerini otistik belirtiler açısından değerlendirecek ve belirli dil bozuklukları veya rahatsızlıklarının herhangi bir göstergesini arayacaktır.
  • Bilişsel test: Çocuğunuza standart zekâ testi veya gayri resmi bir bilişsel değerlendirme yapılabilir.
    Uyarlamalı işleyiş değerlendirmesi – Çocuğunuz, gerçek yaşamdaki işlevlerini görebilmek için, problem çözme ve uyarlama becerisi açısından değerlendirilebilir. Bu, sosyal, sözsüz ve sözlü becerilerin yanı sıra beslenme gibi günlük görevleri yerine getirme becerisini test etmeyi de içerebilir.
  • Duyusal motor değerlendirilmesi: Duyusal entegrasyon bozukluğu, otizmle birlikte ortaya çıktığı ve onunla karıştırılabileceği için, bir fizyoterapist ya da mesleki terapist çocuğunuzun ince motor davranışlarını, kaba motor davranışlarını ve duyusal işleme becerilerini değerlendirebilir.

Şayet çocuğunuzda otizmin varlığından şüphe duyuyorsanız, bir an önce yardım arayışına girmenizi tavsiye ederiz. Çünkü otizmde erken teşhis ve müdahale son derece önemlidir.

Yorumlar 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Otizm (Otizm Spektrum Bozukluğu) Nedir?

Giriş Yap

Captcha!
Don't have an account?
Kaydol

Şifre sıfırla

Back to
Giriş Yap

Kaydol

Captcha!
Back to
Giriş Yap
İçerik Tipi Seç
Kişilik testi
Kişilik hakkında bir şey ortaya koymayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyenler için cevapların olduğu doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Kararlar verme ya da görüş belirlemek için anket
Hikaye
Gömülü ögeler, görseller ve biçimlendirilmiş metinler
Liste
Klasik listeler
Açık Liste
Açık Liste
Sıralama Listesi
Sıralama Listesi
Video
Youtube, Vimeo, Vine gömülü videolar
Ses
Soundcloud & Mixcloud
Resim
Fotoğraf & GIF