Ruh Sağlığı Nasıl Korunur? Bilimsel Öneriler


Sağlıklı olmayı genellikle sadece beden sağlığı olarak algılıyoruz. Dünya Sağlık Örgütünün tanımına göre ise sağlıklı olmak, kişinin hem bedenen hem de ruhen sağlıklı olması durumudur. Peki, beden sağlığımızın bazı faktörlere bağlı olarak bozulabilmesi gibi ruh sağlığımız da bozulabilir mi? Ruhen sağlıklı olarak dünyaya gelmiş olmamız ömür boyu sağlıklı yaşayacağımızın garantisini verir mi? Ruh sağlığımızı korumak için neler yapabiliriz?

Psikoloji, ruh sağlığını kişinin kendisiyle ve çevresiyle sürekli bir denge ve uyum içerisinde olabilmesi olarak tanımlar. (Bakınız: Psikoloji Nedir?) Bazı faktörlerin, psikolojimizi olumlu ya da olumsuz yönde etkilediği bir gerçek.  Ruh sağlığımızın bozulma nedenleri arasında çok farklı sebepler olabilir. Örneğin, kişilik yapısı veya bir takım kalıtsal faktörler kişinin ruh sağlığının bozulmasında etken olabilir. Bunun yanında, kişinin yetiştiği ortamda yaşanan aile içi şiddet, yaşanılan çocukluk travmaları, dışlanma gibi durumlar ilerleyen yaşlarda kişinin ruh sağlığını önemli ölçüde tehdit eden faktörler haline gelebilir.Aksine, sağlıklı bir ailede ve çevrede yetişen bir bireyin kendisiyle ve çevresi ile olan uyumu daha sağlıklı olacağı gibi; olaylarla başa çıkma becerisi ve verdiği tepkiler de sağlıklı olacaktır.

Diğer taraftan savaş, terör, ekonomik zorluklar, yoksulluk, stresli iş hayatı, ayrımcılıkla karşı karşıya kalma gibi sosyal faktörler de kişinin ruh sağlığını olumsuz olarak etkileyebilir.

İster sağlıklı ister sağlıksız koşullarda büyümüş olsun; hemen her insan hayatı boyunca olumlu olduğu kadar, olumsuz birçok olay ve durumla karşılaşacaktır. Belki de çoğu kez yaşamın katlanılmaz ve çekilmez olduğu hissine kapılacak ve kendisini çaresizlik içinde hissedecektir. Zaman zaman bu duyguların yaşanması gayet tabi.  Ancak bu duygu ve düşünceler sürekli tekrarlar ve hatta kalıcı hale gelirse ruh sağlığımızın bozulması, başka bir ifade ile psikolojik rahatsızlık kesinlikle söz konusudur diyebiliriz.

Neyin normal olduğunu nasıl anlayabiliriz?

Normal ruh sağlığı ve ruhsal hastalıkları ayırmak genellikle zordur çünkü bir şeylerin yanlış olduğunu gösteren çizgi bazen oldukça incedir. Diğer taraftan, her ruhsal hastalığın kendine özgü bulgu ve semptomları vardır. Ancak genel olarak, eğer aşağıdaki durumlardan herhangi biri yaşanıyorsa profesyonel yardım almak gerekebilir:

  • Kişilik, yeme alışkanlıkları veya uyku düzeninde ortaya çıkan belirgin değişiklikler
  • Sorunlarla veya günlük aktivitelerle başa çıkamama
  • Garip veya büyüklenmeci düşüncelere kapılma
  • Aşırı endişe (anksiyete)
  • Devam eden depresyon veya kayıtsızlık (apati) hali
  • İntihar hakkında konuşma veya düşünme
  • Madde bağımlılığı
  • Aşırı duygu durum dalgalanmaları veya aşırı öfke, saldırganlık veya şiddet içeren davranışlar

Ruhsal hastalık yaşayan çoğu kişi bulgu ve semptomların hayatın normal bir parçası olduğunu zannedebilir. Bazen de korku veya utanç nedeniyle tedaviden kaçınabilirler. Eğer kendi ruh sağlığınız veya bir yakınınızın ruh sağlığı hakkında endişeleriniz varsa lütfen yardım almaktan çekinmeyin.

Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de antidepresan kullanımı son yıllarda ciddi bir artış göstermekte.  Profesyonel yardım gerektiren psikolojik bozuklukların sayısı ise her geçen gün artıyor. En çok görülenlerse depresyon ve panik bozukluklar. Peki, ruh sağlığımızı korumak noktasında neler yapabiliriz? İşte size hem hayatınızla ilgili kontrolü yeniden ele alabilmenizi sağlayacak, hem de yapması son derece basit yöntemler. Unutmayın, kontrol sizde ise sorun yoktur.

  • Spor yapın

Şimdi hemen spor salonu araştırmaya, hatta bunun için bütçe planlaması yapmaya başladınız ve sanki ufaktan strese girer gibisiniz. Arzu ederseniz tabi spor salonlarını tercih edebilirsiniz. Ancak bu şart değil. Giyin eşofmanlarınızı ve takın kulağınıza kulaklıklarınızı başlayın yürümeye. Yürünebilecek o kadar çok yol var ki. Önemli olan karar verebilmeniz. Hem iyi görünmek moral düzeltir, hem de spor vücuda mutluluk hormonu olarak da bilinen serotonin salgılatır.

  • Sosyalleşin

Eşinizi, dostunuzu, ailenizi, akrabalarınızı ihmal etmeyin. Gidemeseniz bile en azından telefonla hal hatır sorun ve bunu alışkanlık haline getirin. İnsanlarla tanışmaktan çekinmeyin. İnsanlarla aranızda tabi ki sınırlarınız olmalı ama bu sınırlar insanlarla duygusal ve sıcak ilişkiler kurabilmenize engel olmamalı.

  • Meşguliyetiniz olsun

İşinizin dışında keyif aldığınız uğraşılarınız olsun. Balık tutmak, örgü örmek, maket yapmak, v.b. gibi. Komşunun evini boyamasına yardım edin. Küçük hedefler belirleyin ve o hedefe ulaşmaya çalışın. Haftada bir kitap bitirin mesela.

  • Kadere inanın, ama kaderci olmayın

Mutluluk ile ilgili yapılan araştırmalardan çıkan ortak sonuçlardan biri de bu. “Kabullenmek”, “Rıza göstermek” ruh sağlığına iyi geliyor. “Allah bilir”, “Hayırlısı” demek, akışa bırakabilmek stresi azaltıyor. Bazen yaşadığımız olayları değiştiremeyebileceğimizi kabul etmeliyiz. Bu kabullenişi bir acizlik olarak değil; teslimiyet ve tevekkül olarak algılamamız gerekiyor tabi.

  • Müzik dinleyin

Elle tutulamayan bir ruh ilacıdır müzik. Güne sizi iyi hissettiren müzikler dinleyerek başlamak kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayacaktır. Deneyin farkı göreceksiniz.

  • İlişkilerinizde açık ve net olun

Açık  ve net olun. Bir şeye kızdığınızda, onaylamadığınızda “Hayır” demesini bilin. Merak etmeyin insanlar onları onaylamadığınız ve hayır dediğiniz için size kızmayacaklar. Aksine açık sözlü ve objektif olduğunuz için size daha fazla saygı duyacaklar ve sizi seveceklerdir. Hem kızgınlığın oluştuğu anda söylenmesi ruhsal bünyenizde şişkinlik de yaratmaz böylece.

  • İnsanları sevmek zorunda değilsiniz, ancak saygılı olun ve saygı bekleyin

İnsanları sevmek zorunda değilsiniz; diğer insanlar da sizi sevmek zorunda değil. Zorunlu olan saygıdır. İnsanlara karşı saygılı olun ve onlardan da size karşı saygılı olmalarını bekleyin. Saygısız insanları etrafınızdan uzaklaştırın. Çünkü size kendinizi değersiz ve kötü hissettirirler.

  • Kişilik özelliklerinizin farkına varın ve kendinize uygun yaşam tarzı oluşturun

Sadece para kazanma duygusu ile meslek seçmeyin mesela. İşimiz hayatımıza etki eden en önemli etkenlerden biri. Bu sebeple kendi kişilik özelliklerinizi dikkate alarak meslek seçin. Sevdiğiniz bir işte hem daha mutlu olursunuz hem de maddi doyumu daha fazla yaşarsınız.

  • Beklentilerinizi iyi ayarlayın

Kendinizden ve hayattan beklentileriniz makul olsun. Aşırı beklenti beraberinde mutsuzluk getirebilir.

  • Hatalarınızı kabullenin ve karşı çıkmayın

“Hatasız kul olmaz.” Bunu hep biliriz ama iş uygulamaya gelince ne yazık ki hem kendimize hem de başkalarına karşı çok acımasız davranırız. Doğru olan hatalarımızı kabullenebilmek ve düzeltebilmek için çabalamaktır. Hatalarınızı düzelttikçe kendinizle gurur duyacaksınız.

  • Hızınızı zaman zaman azaltın

Tatile çıkın, kendinize ve ailenize zaman ayırın. Sevdiğiniz insanlarla, arkadaşlarınızla, dostlarınızla beraber ortak etkinlikler yapın.

  • Kendinize güvenmeyi ve değer vermeyi öğrenin

“Başkası olma kendin ol, böyle çok daha güzelsin.” Ne güzel ifade edilmiş bu mısralarda değil mi? Kendin ol, kendine güven, kendine değer ver ve kendini sev. Bunu önce senin yapman lazım. Sen bunu yapmadan önce başkaları yapmayacaktır unutma.

Sağlıcakla kalın.

Psikolog Ali Bayram ÜN

0505 683 30 01

www.ametistdanismanlik.com

Ruh Sağlığı Nasıl Korunur? Bilimsel Öneriler

Giriş Yap

Captcha!
Don't have an account?
Kaydol

Şifre sıfırla

Back to
Giriş Yap

Kaydol

Captcha!
Back to
Giriş Yap
İçerik Tipi Seç
Kişilik testi
Kişilik hakkında bir şey ortaya koymayı amaçlayan sorular dizisi
Basit Test
Bilgiyi kontrol etmek isteyenler için cevapların olduğu doğru ve yanlış cevaplı sorular dizisi
Anket
Kararlar verme ya da görüş belirlemek için anket
Hikaye
Gömülü ögeler, görseller ve biçimlendirilmiş metinler
Liste
Klasik listeler
Açık Liste
Açık Liste
Sıralama Listesi
Sıralama Listesi
Video
Youtube, Vimeo, Vine gömülü videolar
Ses
Soundcloud & Mixcloud
Resim
Fotoğraf & GIF